آزادگی

 

 

آزادگی

وِ گویِشِ تُوسِرکُنی

ای کُرّه خِرِ عزیزِ دلبند

« بشنو ز پدر نصیحتی چند »

عِینِ تُو بیَم جِوُنِکی شاد

سَرگَرم وِ جِسسِ خیز و، آزاد

وِ مینِ خِرانِ باروَردار

آسُوده بیَم اَ بردِنِ بار

هر جا که اَ خر جِماعِتی بی

یِ جوری وِ مَ مُحِبِّتی بی

حرفیش و وِ مَ همیشه ای بی

خو گوش بیَم بُونَم می یَن شی

هُوچی نَوو-َ م، فقط بیَم گوش

هرچی که بو -َ ن نَشِ فِراموش

تا ایکه بِشَم خِرِ سُواری

به به چه خِری! مطیع و باری

محفوظ بِشَم اَ باد و بارُ

سرما و مَقاو، در زِمِسسُ

اَ مینِ خِرا سِری دِرارَم

تخمِ تَره یی مِنَم بکارم

تا خدمِت و کارِمِ پِسَنَن

وِ یال و دُمِم حنا بِوَنَن

وِ گردِن و پالُن و سَرآوسار

هُرمَنگُل و زَنگُله یِ مِسوار

تا نَل بِزِنَن وِ چارتا پام

شادی بُکُنَم، بِپَرَم اَ جام

هر صُحو و شِوی قَشو بِشَم مَ

لایِق وِ اِضافه جِو بِشَم مَ

بار ایَ بُرَم بی نَقه نِکه

کارام می شِ دُرُسس و سکّه

هر نَرّه خِری که این چنینِ

در بین خِرا اُ بهتِرینِ

خر ایَ نَره وِ زیرِ هر بار

مُونِ همه عمر رنج و آزار

حَیفَ عَلِف و جو است و شبدر

سُک و سِنُنِ سِزای ای خر

*******

دِورُنِ قِشَینگِ بچه یی بود

یِ خاو-ِ خوشی که بِگذِره زود

بَعدیش رسید دِوره یِ کار

شاته لَمی –ِ و کِشیِنِ بار

ده سال تَمُم مَ بار بردم

هِی چاردو –ُ ال و دِشمُ خوردم

******

می خاس خدا که نسل مانَم

اَ بِین نَره مِثلِ نَسل آدم

افسوس که ظلم و زور و اِجوار

کِردِم کَر و کور و خُلّ و بی عار

ماچه خِرِکی وِراه دییَم

خرتر شُ –َ مُ وِ اَ پَرییَم

گشتم وِ هَوَس اسیر و پاوَن

بارِم لِوَری شُ قِرپ شُ بَن

وِ فَرقِ سِرِم زیَن یِ چویی

وِ ضَروِتِ یِ کلوخ کویی

اَو روز مِنَم پدر تُو فرزند

مسئول تُنَم عزیزِ دلبند

******

یِ عمرِ که مردُمُنِ دانا

وا شِرِّ غِزَل، صدایِ غَرّا

خیلی وِ گوشِم خُنَن حکایت

صد ها قِصِلِ مِثَل، روایت

وِ آخِرِ هر مِثَل یِ پَنّی

اَ با مزه یی یِ حَپِ قَنّی

******

«در باره کوشش وقناعت

در مورد صبر و استقامت

از اجر و صواب رنج و محنت

خدمت به همه بی مزد و منت

تکلیف خران به بردن بار

اغماض و گذشت و عفو و ایثار»

******

پَنِّ هَمِنِ وِ جُ شَنَفتَم

نه دَم زیَم و نه هُوچی گفتم

یا هرچی شِنَفته اَم جِفَینگه

یا کَلّه ی خَر یِ جوری مَینگه

******

ای چشم و چراغ و عمر بابا

هِمَّت کُ که خیلی دیرِ فردا

یِ ساعتِ پیش مینِ دالُ

صُحوَت اَ تُو بی و نَقلِ پالُ

یِ دَفّه گذشت اَ خیالِم

ده سال شکنجه و مِلالِم

یِ عمر سِتم کِشی، مِلامَت

سختی و مِشِقِّت و مِرارَت

ای کُرْه که می دِوی چو آهو،

خوش هیکِلی و قُچاق و خوش رو،

حالا که جِوُن و زورمنی،

آزاد اَ هر بِلا و بَنی،

آهو صِفِتی، غِزال چشمی،

دُور از سِتِمی و تیرِ خشمی،

وِ پشت تُو نیست زخمِ پالُ،

دایِم نَشُیی اَ غصه نالُ،

تا چاقو نَکِرده پِتِتِ چاک،

خونِ گُلیتِ نَرِخته رُو خاک،

بِجّه بُرُ مینِ دشت و صحرا

جاکُ وِ میُنِ گورِ خرها

وا فَخر و غرور و شادِمُنی

سَرکُ همه عمر و زندِگُنی

« چون شیر به خود سپه شکن باش

فرزند خصال خویشتن باش »

ای کرّه خِرِ عزیز و زیبا

ای جُنِ دِل و عزیزِ بابا

« چون باادب و تمیز باشی

نزد همه کس عزیز باشی »

اول سِرِ چشمه شُسسِ شو کُ

بعدیش وِ سَمتِ گلّه رُو کُ

چون هیکل و قامِتِ تُو بُونَن،

اُ شور و شِهامِتِ تُو بُونَن،

می یَن چه عجب چقدر زیبان،

خوش حالِت و تَندُرُس و رعنان،

اَ طایفه تُوروم و نسلِ گورِ

لابد که نِجیو و با غروره

نه دَم بِزَ اَ کِشیِنِ بار

نه چو و چماق و سُکّ و لیچار

اَ شهر و تِمَدُّن و صناعت

هِی حرف بِزَ بُکُ حکایت

تا قدر وجودِتِ بِدُنَن

وِ جایِ خویی تُنِ نِشُنَن

******

ای بُنگ قِشَینگِ تُو خوش آهَینگ

هر عَر عَر تُو نِوایِ صد چَینگ

وا گلّه ی گور های آزاد

وَختی که رفاقِتِت ثِمَر داد

یِ کُرّه یِ مُ –ِ یی نِشُ کُ

وا خُت اُنِ جور و مِهرِوُ کُ

اَ عشق وِراش بو وُ مستی

عشقی که شُ –ِ بِنایِ هستی

هر گورِ نِرِ مزاحمی را

بِشکَ سِر و دَس و گردِن و پا

تا کُرّه ی مُ-ِ اَ دِل و جُ

تسلیم بِشِ وِ عهد و پِیمُ

******

در عهد قِدیم هر چی خر بی

آزاده وِ مثلِ گورِ نر بی

چَن تا خِرِ سُسسِ بی لیاقت

بردند وِ گُرده بارِ ذلِّت

برعکس نَوُرد هُوچ گوری

بارِ سِتِمی و ظلم و زوری

ای جورِ که گورِ خر همیشه

آزادِ و هُوچ خر نیمی شه

******

آن کُرّه ی هوشمند و زیبا

برکند درِ طویله از جا

تا مثلِ نیا و جدِّ اعلا

آزاد بُوَد به دشت و صحرا

ای کاش که نسل آدمی هم

از دست هزار جور و ماتم

آزاد شود به حکم فطرت

پوید ره و رسم آدمیَّت.

ابراهیم طاهرزاده

 

 

 

/ 4 نظر / 21 بازدید
ابراهیم طاهرزاده

ای خدا . . . . .

ابراهیم طاهرزاده

ای خدا . . . . .

علی آزادی

شعر جالبی به گویش تویسرکانی است.

ابراهیم طاهرزاده

وزن شعر آزادگی : مفعول مفاعلن فعولن . تبدیل ، تخفیف ، و حذف هجا ها از فارسی معیار به گویش تُوسِرکُنی کار سرودن شعر گویشی را با وزن دقیق عروضی مشکل می کند . من ( هجای بلند ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . مَ ( هجای کوتاه ) . او ( هجای بلند ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .اُ ( هجای کوتاه ) . از ( هجای بلند ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . اُ ( هجای کوتاه ) . رفت ( هجای کشیده ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . رَ ( هجای کوتاه ) . هست ( هجای کشیده ) . . . . . . . . . . . . . . . هَ ( هجای کوتاه ) . زبان ( یک هجای کوتاه و یک هجای بلند ) . . زُ ( هجای کوتاه ) . تاوان ( دو هجای بلند ) . . . . . . . . . . . . . . تُ ( هجای کوتاه ) . دانه ( یک هجای بلند و یک هجای کوتاه ) . . دُ ( هجای کوتاه ) .